Czym jest kredyt lub pożyczka konsumencka? Sprawdź swoje prawa

Nie każdy kredyt i nie każda pożyczka podlegają tym samym przepisom. Jeżeli zawierasz umowę jako osoba prywatna, najprawdopodobniej korzystasz z ochrony przewidzianej w ustawie o kredycie konsumenckim.

Ma to ogromne znaczenie, ponieważ ustawa przyznaje konsumentom szereg praw, których nie można wyłączyć ani ograniczyć postanowieniami umowy. Warto więc wiedzieć, kiedy mamy do czynienia z kredytem konsumenckim i jakie korzyści z tego wynikają.

Kiedy kredyt lub pożyczka są kredytem konsumenckim?

Kredyt lub pożyczka mają charakter konsumencki, jeżeli spełnione są jednocześnie określone warunki. Przede wszystkim kredytobiorcą musi być konsument, czyli osoba fizyczna zawierająca umowę na cele prywatne, niezwiązane bezpośrednio z prowadzoną działalnością gospodarczą lub zawodową.

Drugą stroną umowy musi być przedsiębiorca, na przykład:

• bank,
• firma pożyczkowa,
• sklep oferujący sprzedaż ratalną,
• instytucja finansowa udzielająca finansowania,
• podmiot oferujący płatności odroczone.

Co do zasady wartość kredytu lub pożyczki nie może przekraczać ustawowego limitu przewidzianego w ustawie o kredycie konsumenckim, czyli kwoty 255 550 zł albo jej równowartości w walucie obcej. Jeżeli wszystkie warunki zostały spełnione, umowa korzysta ze szczególnej ochrony przewidzianej dla konsumentów.

Jakie umowy są kredytem konsumenckim?

Do kredytów konsumenckich zaliczają się między innymi:

• kredyty gotówkowe udzielane przez banki,
• pożyczki udzielane przez firmy pożyczkowe,
• chwilówki,
• pożyczki ratalne,
• limity w kartach kredytowych,
• kredyty odnawialne,
• zakupy na raty,
• finansowanie typu „Kup teraz – zapłać później”,
• kredyty udzielane podczas zakupów internetowych.

Kredytem konsumenckim nie będzie natomiast pożyczka udzielona przez członka rodziny lub znajomego ani finansowanie przeznaczone bezpośrednio na prowadzenie działalności gospodarczej.

Jakie prawa przysługują konsumentowi?

Największą zaletą kredytu konsumenckiego jest szeroka ochrona wynikająca z ustawy o kredycie konsumenckim. Kredytodawca ma obowiązek jeszcze przed podpisaniem umowy przekazać konsumentowi wszystkie najważniejsze informacje dotyczące finansowania.

Powinien w sposób jasny i zrozumiały przedstawić między innymi:

• całkowity koszt kredytu,
• wysokość RRSO,
• całkowitą kwotę do zapłaty,
• wysokość prowizji,
• wszystkie dodatkowe opłaty.

Dzięki temu konsument może świadomie porównać oferty różnych instytucji finansowych i wybrać najkorzystniejsze rozwiązanie.

Umowa musi spełniać wymagania ustawy

Przepisy bardzo dokładnie określają, jakie elementy powinna zawierać umowa kredytu konsumenckiego. Muszą znaleźć się w niej między innymi informacje dotyczące rodzaju kredytu, kwoty udostępnionego finansowania, oprocentowania, całkowitego kosztu kredytu, zasad spłaty, harmonogramu rat, prawa do wcześniejszej spłaty oraz prawa odstąpienia od umowy.

Brak wymaganych informacji lub ich nieprawidłowe przedstawienie może mieć poważne konsekwencje dla kredytodawcy.

Wcześniejsza spłata oznacza niższe koszty

Jednym z najważniejszych uprawnień konsumenta jest możliwość wcześniejszej spłaty kredytu. W takiej sytuacji bank lub firma pożyczkowa mają obowiązek proporcjonalnie obniżyć całkowity koszt kredytu.

Oznacza to, że konsument może odzyskać część odsetek, prowizji oraz innych kosztów przypadających na okres, z którego ostatecznie nie korzystał. To prawo przysługuje niezależnie od tego, czy prowizja została pobrana jednorazowo przy zawarciu umowy.

Prawo odstąpienia od umowy

Ustawa o kredycie konsumenckim daje również możliwość odstąpienia od zawartej umowy bez podawania przyczyny, pod warunkiem zachowania ustawowego terminu. W takim przypadku konsument zwraca otrzymany kapitał oraz odsetki naliczone jedynie za okres faktycznego korzystania z pieniędzy.

Sankcja kredytu darmowego – dodatkowa ochrona konsumenta

Jednym z najskuteczniejszych instrumentów ochrony konsumentów jest sankcja kredytu darmowego. Jeżeli kredytodawca naruszy obowiązki wynikające z ustawy o kredycie konsumenckim lub zawarta umowa nie spełnia wymagań przewidzianych przez przepisy, konsument może domagać się zastosowania sankcji kredytu darmowego.

W praktyce oznacza to obowiązek zwrotu wyłącznie otrzymanego kapitału, bez odsetek, prowizji oraz pozostałych kosztów kredytu. Jeżeli część tych należności została już zapłacona, konsument może dochodzić ich zwrotu.

Podsumowanie

Kredyt lub pożyczka konsumencka to finansowanie udzielane osobie fizycznej na cele prywatne przez przedsiębiorcę. Tego rodzaju umowy podlegają szczególnej ochronie wynikającej z ustawy o kredycie konsumenckim.

Dzięki temu konsument zyskuje prawo do rzetelnej informacji, możliwość wcześniejszej spłaty z obniżeniem kosztów, prawo odstąpienia od umowy oraz możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego.

Przed podpisaniem umowy, a także po jej zawarciu, warto dokładnie przeanalizować jej treść. Niejednokrotnie okazuje się bowiem, że wadliwie sporządzona umowa daje podstawy do odzyskania części lub nawet wszystkich kosztów poniesionych na rzecz kredytodawcy.