Czy po spłaceniu kredytu lub pożyczki można odzyskać odsetki?

Wiele osób jest przekonanych, że po całkowitej spłacie kredytu lub pożyczki nie można już dochodzić żadnych roszczeń wobec banku lub firmy pożyczkowej. To błędne założenie.

W określonych przypadkach przepisy prawa pozwalają odzyskać część, a niekiedy nawet wszystkie zapłacone odsetki oraz pozostałe koszty kredytu. Najczęściej możliwość odzyskania pieniędzy pojawia się w trzech sytuacjach: gdy kredyt został spłacony przed terminem, gdy umowa okaże się nieważna albo gdy istnieją podstawy do zastosowania sankcji kredytu darmowego.

Wcześniejsza spłata kredytu – zwrot części odsetek i kosztów

Jeżeli kredyt lub pożyczka zostały spłacone przed terminem określonym w umowie, kredytobiorca ma prawo do proporcjonalnego obniżenia całkowitego kosztu kredytu. Oznacza to, że bank lub firma pożyczkowa powinny zwrócić koszty przypadające na okres, z którego konsument już nie korzystał.

Zwrot może obejmować między innymi:

• odsetki za niewykorzystany okres kredytowania,
• prowizję za udzielenie kredytu,
• opłaty przygotowawcze,
• obowiązkowe ubezpieczenia,
• inne pozaodsetkowe koszty kredytu.

Nie ma przy tym znaczenia, że prowizja lub inne opłaty zostały pobrane jednorazowo przy zawieraniu umowy. Jeżeli kredyt zakończył się wcześniej, konsument ma prawo domagać się zwrotu odpowiedniej części wszystkich kosztów składających się na całkowity koszt kredytu.

Nieważność umowy kredytu lub pożyczki

Znacznie większe korzyści finansowe mogą wynikać z uznania umowy za nieważną. Jeżeli sąd stwierdzi nieważność umowy kredytu lub pożyczki, wszystkie kwoty zapłacone przez kredytobiorcę ponad otrzymany kapitał stają się świadczeniami nienależnymi.

W praktyce oznacza to możliwość dochodzenia zwrotu:

• wszystkich zapłaconych odsetek,
• prowizji,
• opłat administracyjnych,
• składek ubezpieczeniowych,
• innych kosztów pobranych przez kredytodawcę.

Kredytobiorca zwraca wyłącznie kapitał, czyli kwotę faktycznie otrzymaną od banku lub firmy pożyczkowej.

Sankcja kredytu darmowego – odzyskanie odsetek i kosztów

Kolejną podstawą odzyskania pieniędzy jest sankcja kredytu darmowego przewidziana w ustawie o kredycie konsumenckim. Jeżeli umowa zawiera istotne błędy lub kredytodawca naruszył obowiązki informacyjne wobec konsumenta, możliwe jest skorzystanie z tego szczególnego uprawnienia.

Po skutecznym złożeniu oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego konsument powinien zwrócić jedynie kwotę udostępnionego kapitału. Jeżeli wcześniej zapłacił odsetki, prowizje lub inne koszty kredytu, może domagać się ich zwrotu. W wielu przypadkach roszczenia te obejmują nawet kilka lub kilkanaście tysięcy złotych.

Kiedy odzyskanie odsetek nie będzie możliwe?

Nie każda spłata kredytu daje podstawę do dochodzenia zwrotu pieniędzy. Jeżeli:

• kredyt był spłacany zgodnie z harmonogramem,
• nie doszło do wcześniejszej spłaty,
• umowa została prawidłowo sporządzona,
• nie istnieją podstawy do jej unieważnienia ani zastosowania sankcji kredytu darmowego,

to przy zwykłej spłacie kredytu zgodnie z harmonogramem nie ma podstawy prawnej do odzyskania odsetek. Zapłacone odsetki stanowią wynagrodzenie za korzystanie z kapitału i co do zasady nie podlegają zwrotowi.

Co zrobić, aby sprawdzić, czy przysługuje Ci zwrot?

W pierwszej kolejności warto ustalić, z jakim rodzajem kredytu mamy do czynienia, oraz zgromadzić całą dokumentację związaną z jego zawarciem i spłatą.

Szczególnie istotne są:

• umowa kredytu lub pożyczki,
• harmonogram spłat,
• aneksy,
• formularz informacyjny,
• potwierdzenia dokonanych spłat,
• korespondencja z bankiem lub firmą pożyczkową.

Następnie należy przeanalizować, czy kredyt został spłacony przed terminem, czy umowa zawiera błędy oraz czy istnieją przesłanki do zastosowania sankcji kredytu darmowego lub zakwestionowania ważności umowy.

Podsumowanie

Spłata kredytu nie zawsze oznacza definitywny koniec relacji z bankiem lub firmą pożyczkową. W wielu przypadkach konsument nadal może dochodzić zwrotu części lub nawet całości kosztów kredytu.

Najczęściej możliwość odzyskania pieniędzy występuje w trzech sytuacjach:

• wcześniejszej spłaty kredytu lub pożyczki,
• nieważności umowy kredytowej,
• zastosowania sankcji kredytu darmowego.

Każda z tych sytuacji wymaga indywidualnej analizy dokumentów. Przed złożeniem reklamacji lub wystąpieniem na drogę sądową warto dokładnie zweryfikować treść umowy i ustalić, czy istnieją podstawy do dochodzenia zwrotu odsetek oraz innych kosztów kredytu.